Υπό βροχήν...

Ανθρώπινο

Από την Ντέμη Αυλωνίτη

Κάποτε διδάχθηκα ότι ανήκω στο ανθρώπινο είδος. Δηλαδή σε αυτό που φημίζεται για την ανεπτυγμένη διανοητική του ικανότητα. Σίγουρα; Ναι μεν ακονίσαμε το μυαλό, παράλληλα με το μαχαίρι με το οποίο γυρεύαμε τροφή, θέλοντας να εξασφαλίσουμε μια καλύτερη ζωή. Αλλά πού είναι τούτη; Μετανάστες, πρόσφυγες, τρομοκρατημένοι πολίτες, ένα σωρό θρησκείες, περιθωριοποιήσεις, εγκλήματα στο όνομα της «αγάπης», μπούλινγκ, αρρώστιες, εξαπατήσεις, κλοπές, ασιτία, τοποθέτηση βομβών λίγο πιο πέρα από εμάς νομίζοντας ότι δεν θα μολυνθούμε όλοι… Ανάλογες σκέψεις «γέννησε» ο χρόνος που έφυγε, ο οποίος ήταν γεμάτος από δαύτα. Μάλλον κάτι κάναμε λάθος και «ακονίσαμε» περισσότερο απ’ όλα τη φιλοδοξία και τη μισαλλοδοξία μας.

Γιατί μου ήρθαν όλα αυτά στον νου;

Καταρχάς συνειδητοποίησα ότι οι άνθρωποι είμαστε ό,τι πιο εύθραυστο υπάρχει. Σωματικά, συναισθηματικά, νοητικά. Κι έπειτα «έπεσε» στην αντίληψή μου το ντοκιμαντέρ «Human». Την ύπαρξη του οποίου πριν από λίγο καιρό αγνοούσα. Το συστήνω ανεπιφύλακτα σε όσους θέλουν να θυμηθούν «τι είναι αυτό που μας κάνει ανθρώπους»; Ερώτημα το οποίο απασχολεί τον κινηματογραφιστή Yann Arthus-Bertrand. Είναι τελικά τόσο δύσκολο πράγμα η κοινωνικοποίηση, η αρμονική συμβίωση των λαών, η μετάνοια, η ευτυχία, η αγάπη και η συγχώρεση; Τι επιδιώκουμε πραγματικά;

Μετανάστες, θανατοποινίτες, φορείς ασθενειών, ομοφυλόφιλοι, αγρότες, ορφανά, μαχητές της ελευθερίας κι άλλοι βασανισμένοι άνθρωποι από το Μάλι, την Ουκρανία, τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και δεκάδες άλλες χώρες δακρύζουν πολλές φορές μπροστά στην κάμερα καθώς μιλούν –στη γλώσσα τους– για τον αγώνα τους να γίνουν σωστότεροι άνθρωποι, να επιβιώσουν, να αγαπήσουν και να αγαπηθούν. Κι όλα αυτά με τη συνοδεία μαγικών αεροφωτογραφιών και μιας σαγηνευτικής μουσικής, την οποία συνέθεσε ειδικά για το «Human» ο μαροκινής καταγωγής Γάλλος Armand Amar (γεννήθηκε στην Ιερουσαλήμ).

Ο Arthus–Bertrand δημιούργησε το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ αφότου ταξίδεψε επί τρία έτη σε εβδομήντα συνολικά χώρες, παίρνοντας συνεντεύξεις από 2.000 διαφορετικούς ανθρώπους. Και όντας ταλαντούχος φωτογράφος, δημοσιογράφος, περιβαλλοντολόγος και κινηματογραφιστής, αν μη τι άλλο, σε κάνει να σκεφτείς το μεγαλείο της ζωής. Για να κάνεις όχι ένα μεγάλο, αλλά ένα σωστότερο βήμα για την ανθρωπότητα!

Πηγή: http://fragilemag.gr/human/

Μπορείτε να δείτε το ντοκιμαντέρ στο:

http://greekdocumentaries1.blogspot.gr/2015/12/human-2015-hd.html

Εθνογραφικές δοκιμές στο Ζαγόρι

Το Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ιωαννιτών και οι εκδόσεις Επίκεντρο παρουσιάζουν το βιβλίο του Βασίλη Δαλκαβούκη, Επίκουρου Καθηγητή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, “Γράφοντας ανάμεσα. Εθνογραφικές δοκιμές με αφορμή το Ζαγόρι”.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στις 3 Φεβρουαρίου 2016 και ώρα 17:30, στον Πολιτιστικό Πολυχώρο «Δημήτρης Χατζής».

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

• Βασίλης Νιτσιάκος, Καθηγητής Κοινωνικής Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

• Ηλίας Σκουλίδας, Επίκουρος Καθηγητής Νεώτερης Ιστορίας του ΤΕΙ Ηπείρου

• Βαγγέλης Παπιγκιώτης, Μεταπτυχιακός απόφοιτος Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

• και ο συγγραφέας

Την εκδήλωση συντονίζει ο Σωτήρης Αργύρης, δημοσιογράφος της ΕΡΑ Ιωαννίνων.

"Αλλά τα βράδια..."

 

Και να που φτάσαμε εδώ

χωρίς αποσκευές

μα μ' ένα τόσο ωραίο φεγγάρι.

Κι εγώ ονειρεύτηκα έναν καλύτερο κόσμο...

Φτωχή ανθρωπότητα,

δεν μπόρεσες ούτε ένα κεφάλαιο να γράψεις ακόμα.

Σα σανίδα από θλιβερό ναυάγιο

ταξιδεύει η γηραιά μας ήπειρος.

Αλλά τα βράδια τι όμορφα

που μυρίζει η γη…

Βέβαια αγάπησε τα ιδανικά της ανθρωπότητας,

αλλά τα πουλιά πετούσαν πιο πέρα.

Σκληρός, άκαρδος κόσμος,

που δεν άνοιξε ποτέ μιαν ομπρέλα

πάνω απ' το δέντρο που βρέχεται.

Αλλά τα βράδια τι όμορφα

που μυρίζει η γη…

Ύστερα ανακάλυψαν την πυξίδα

για να πεθαίνουν κι αλλού

και την απληστία

για να μένουν νεκροί για πάντα.

Αλλά καθώς βραδιάζει

ένα φλάουτο κάπου

ή ένα άστρο συνηγορεί για όλη την ανθρωπότητα.

Αλλά τα βράδια τι όμορφα

που μυρίζει η γη…

Καθώς μένω στο δωμάτιο μου,

μου 'ρχονται άξαφνα φαεινές ιδέες.

Φοράω το σακάκι του πατέρα

κι έτσι είμαστε δυο,

κι αν κάποτε μ' άκουσαν να γαβγίζω

ήταν για να δώσω

έναν αέρα εξοχής στο δωμάτιο.

Αλλά τα βράδια τι όμορφα

που μυρίζει η γη…

Κάποτε θα αποδίδουμε δικαιοσύνη

μ' ένα άστρο ή μ' ένα γιασεμί

σαν ένα τραγούδι, που καθώς βρέχει

παίρνει το μέρος των φτωχών.

Αλλά τα βράδια τι όμορφα

που μυρίζει η γη!

Δως μου το χέρι σου…

Δως μου το χέρι σου…

Τάσος Λειβαδίτης

Γκουμπλάρια

Ο κεντρικός λόφος του χωριού μας

Ένα παράδειγμα εξισωτισμού και αλληλέγγυας οικονομίας

Πεκλάρι (Πήγή Κόνιτσας)

Πεκλάρι: Ένα παράδειγμα εξισωτισμού και αλληλέγγυας οικονομίας

Νίκος Κατσιαούνης

Το βιβλίο του Βασίλη Νιτσιάκου “Πεκλάρι: Κοινωνική οικονομία μικρής κλίμακας” αποτελεί μια ανθρωπολογική μελέτη μιας περιοχής στην ανθρωπογεωγραφική και πολιτισμική ενότητα των Μαστροχωρίων της Κόνιτσας, μια ενότητα χωριών που βρίσκεται στην κοιλάδα του Σαραντάπορου, παραπόταμου του Αώου. Αλλά θα μπορούσε κάποιος να πει ότι αποτελεί και μια προσπάθεια έρευνας και κατανόησης ενός μοντέλου κοινωνικής λειτουργίας και θέσμισης που, κατά κάποιον τρόπο, παρέκλινε από τους κυρίαρχους κανόνες που η νεωτερικότητα καθιέρωσε στο κοινωνιστορικό πεδίο...

...Το Πεκλάρι αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας κοινότητας της Πίνδου που η οικονομία του βασίζεται σε έναν συνδυασμό γεωργίας και κτηνοτροφίας, αλλά και σε άλλες δραστηριότητες, όπως η υλοτομία και η τροφοσυλλογή, αναπτύσσοντας παράλληλα μια τεχνική ειδίκευση που εξυπηρετούσε τις ανάγκες της κοινότητας. Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της κοινότητας, το οποίο επισημαίνεται και από τον συγγραφέα, είναι η σχέση της με τον χώρο και το περιβάλλον. Το περιβάλλον δεν αποτελεί ένα εμπορευματοποιημένο και προς εκμετάλλευση πεδίο αλλά αντίθετα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινότητας. «Ο φυσικός χώρος μετατρέπεται σε ανθρωπογενές τοπίο, αποτυπώνοντας τη διαχρονική παρουσία της ανθρώπινης δραστηριότητας γενικά αλλά και ειδικότερα στοιχεία της οικονομίας, των κοινωνικών δομών και της πολιτισμικής έκφρασης», αναφέρει ο συγγραφέας. Και αυτή η σχέση καθορίζεται και επαναξιολογείται ανάλογα με τις ιστορικές συνθήκες και συγκυρίες.

Σε αυτό που ο συγγραφέας ονομάζει «ανθρωπογενή οικοδυναμική», δηλαδή την προσαρμοστικότητα της τοπικής κοινωνίας στα δεδομένα του περιβάλλοντος ώστε να υπάρχει μια αρμονική συνύπαρξη, τα όρια του χωριού με το φυσικό περιβάλλον δεν είναι διαχωρισμένα. Υπάρχει μια αλληλοδιείσδυση των ορίων ανάμεσα στο δάσος −αξίζει να σημειωθεί ότι στο παρόν βιβλίο επιχειρείται ένας πολύ ενδιαφέρων εννοιολογικός επαναπροσδιορισμός του όρου δάσος−, τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις και τους βοσκότοπους, τα οποία συνδέονται με ένα είδος πολυ-λειτουργικότητας, ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυναμικές που προκύπτουν ή απαιτούνται.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό της κοινότητας που συζητάμε είναι η ασάφεια αναφορικά με την ιδιοκτησία. Με εξαίρεση τα σπίτια και τα κηπάρια, υπάρχει μια έλλειψη ενδιαφέροντος εκ μέρους των χωριανών για τις ιδιοκτησίες τους. Αυτή η κατάσταση στο πλαίσιο των σχέσεων παραγωγής μπορεί να γίνει κατανοητή στα ιστορικά καθορισμένα πλαίσια, σε συλλογικές νοοτροπίες συνυφασμένες με την κοινωνία της αυτάρκειας, όπως αυτή κατέστη δυνατή στη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και συνέχισε να λειτουργεί υπό περιπτώσεις μέχρι τα μέσα περίπου του προηγούμενου αιώνα. Αλλά αυτό που βλέπουμε στο Πεκλάρι είναι ότι οι τρόποι παραγωγής καθορίζονται από τις αξίες χρήσης κι όχι από την ιδιοκτησία και οι φυσικοί πόροι έχουν το χαρακτηριστικό των κοινών αγαθών, με σκοπό την εξυπηρέτηση των αναγκών της κοινότητας. Έτσι, μπορούμε να μιλάμε για ένα είδος κοινωνικού εξισωτισμού, «καθώς η χρήση των φυσικών πόρων υπακούει σε ένα σύστημα ανοικτό και ελαστικό, που δεν καθορίζεται από την κυριότητα της γης αλλά από τη νομή της και που βασίζεται στην ισότιμη πρόσβαση όλων στους κοινοτικούς πόρους, σύμφωνα με τις ανάγκες του καθένα. Αποτέλεσμα μια ισοκατανομή στους οικειοποιούμενους πόρους με την αρχή της νομής και βάση την επιβίωση και αναπαραγωγή τόσο της εστιακής ομάδας όσο και της κοινότητας», όπως παρατηρεί ο συγγραφέας. Υπάρχει μια απουσία της εμπορευματοποίησης των σχέσεων παραγωγής που, σε συνδυασμό και με τα παραπάνω, δημιούργησαν ένα σύστημα κοινωνικής οικονομίας που άντεξε στον χρόνο και ικανοποιούσε τις ανάγκες της κοινότητας και των ανθρώπων της...

...Βρισκόμαστε σε μια περίοδο που η πολιτική και σημασιολογική κρίση έχει οδηγήσει σε τεράστια αδιέξοδα τις κοινωνίες. Και γι’ αυτό τον λόγο βλέπουμε τα τελευταία χρόνια να επιχειρούνται προσπάθειες μιας διαφορετικού τύπου οργάνωσης της κοινωνικής ζωής, παρόλο που ακόμη βρισκόμαστε στην αρχή. Η τοποθέτηση της οικονομίας στο κέντρο του νοηματικού περιεχομένου των κοινωνικών σχέσεων αποδεικνύεται πλέον καταστροφική. Ο Νιτσιάκος με αυτό το βιβλίο δεν προσπαθεί να παρουσιάσει έναν παλαιό Κήπο της Εδέμ. Εξάλλου επισημαίνει ότι δεν μιλάμε για ιδανικές καταστάσεις, αλλά για φαινόμενα προσαρμογής και στρατηγικές επιβίωσης και αναπαραγωγής σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες. Ούτε φυσικά προτείνει μια επιστροφή στις ρίζες και στις εθνοκεντρικές αφηγήσεις της παράδοσης. Αντίθετα, κατά τη γνώμη μου, αυτό που δείχνει μέσα από την μελέτη των ορεινών κοινοτήτων είναι ότι όταν υπάρχει βούληση και επιθυμία, τα άτομα και οι κοινωνίες μπορούν να λειτουργήσουν σε μια διαφορετική βάση. Ότι η αλληλεγγύη και ο εξισωτισμός δεν αποτελούν αφηρημένες διακηρύξεις αλλά μπορούν να βρουν εφαρμογή στο κοινωνικοιστορικό πεδίο, ότι μια διαφορετικού τύπου οικονομία που βάζει στο επίκεντρο τον άνθρωπο και τις ουσιαστικές του ανάγκες μπορεί να πραγματωθεί, ακόμη και μέσα σε συνθήκες ακραίας βαρβαρότητας...

Πηγή: www.babylonia.gr

Ένα πασπάλι...